We hadden elkaar al een hele tijd niet gezien of gesproken. Mijn zus en ik. We belandden al snel bij ons favoriete onderwerp: ontwikkeling van jonge mensen en onderwijs. 

“Die jongen is een 100% autist”, hoor ik haar zeggen. En plotseling irriteert het me enorm. Waarom zou je dat zeggen? Wat schiet je ermee op om iemand zo’n label te geven? Wat doet dat met het gedrag van hem, jou en zijn omgeving?

Ik realiseer me waarom ik ineens zo heftig reageer op haar opmerking. Ik krijg met zoveel mensen te maken die zeggen “ik kan dat niet want …..ik heb spreekangst, ik heb een concentratieprobleem, ik heb geen overwicht etc.

En dat is een enorm beperkende gedachte. Je gaat je dan identificeren met je spreekangst, gebrek aan concentratie of gebrek aan overwicht. 

En daar gaat het mis. De onderzoekers en grondleggers van NLP, Grinder en Bandler, ontdekten het effect van taal op het gedrag van mensen. Zij plaatsen de oorzaak buiten zichzelf door werkwoorden tot zelfstandige naamwoorden (dingen) te vervormen. Hoe? Door het werkwoord ‘hebben’.

Bekijk de volgende twee zinnen:

  1. Ik heb spreekangst
  2. Ik doe spreekangst

Voel je het verschil? Door te zeggen dat je iets hebt, ontneem je jezelf de kans om er iets aan te veranderen. Terwijl zeggen dat je iets doet, impliceert dat je er zelf iets aan kan veranderen. Dat jezelf verantwoordelijk bent voor je gedrag.

Dat geldt ook voor de stickers autist ad(h)d’er, perfectionist, verslaafd, dyslect.

Taalgebruik kan hierin een enorm groot verschil maken met hoe je met een overtuiging of handicap omgaat. Wanneer je zegt dat je soms onrustig doet in je hooft, dan kan je iets DOEN om het rustig te maken. Je kunt een stuk gaan hardlopen, rustige muziek opzetten of de mensenmassa verlaten bij voorbeeld.

Door een label te plakken op jezelf, heb je ineens een probleem of een ziekte. Het overkomt je en je gaat je als zodanig gedragen. Doe je dat op anderen, dan veranderen ook zij in klachten, problemen of (voor)oordelen. En je gaat ze als zodanig behandelen.

Joke Norendaal
About the author